Bölüm 2 — Değişkenler, tipler ve işleçler · Yöntem ile Programlamaya Giriş

Kitaplar / Yöntem ile Programlamaya Giriş / Bölüm 2 — Değişkenler, tipler ve işleçler

Bölüm 2 — Değişkenler, tipler ve işleçler

Değişken, bir değeri saklayan adlandırılmış bir kutudur. Yöntem’de değişkenler kullanılmadan önce değişken bölümünde tipleriyle bildirilir, sonra := ile değer atanır.

Yöntem

program Değişkenler

sabit
  KDV_ORANI: ondalık = 0.20           // sabitler değiştirilemez

değişken
  ad: metin
  yaş: tamsayı
  boy: ondalık
  öğrenci: mantıksal
  fiyat: ondalık = 250.0     // ilk değerli bildirim

başla
  ad := 'Elif'
  yaş := 21
  boy := 1.68
  öğrenci := doğru

  yaz('Ad      : ' + ad, 1)
  yaz('Yaş     : ' + yaş, 1)
  yaz('Boy     : ' + boy + ' m', 1)
  yaz('Öğrenci : ' + öğrenci, 1)
  yaz('KDV''li fiyat: ' + fiyat * (1 + KDV_ORANI), 1)
  yaz('Tipler: ' + Tür(yaş) + ', ' + Tür(boy) + ', ' + Tür(ad), 1)
bitir.

Çıktı

Ad      : Elif
Yaş     : 21
Boy     : 1.68 m
Öğrenci : doğru
KDV'li fiyat: 300.0
Tipler: tamsayı, ondalık, metin

Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

Atama := ile yapılır. Tek başına = karşılaştırmadır.
Metinler tek tırnak arasında yazılır. Metnin içinde tırnak gerekiyorsa iki kez yazılır: 'KDV''li'.
+ işlecinin bir yanı metinse, diğer yanı da metne çevrilir. Bu yüzden 'Yaş: ' + yaş çalışır.

Temel tipler

Tip	Örnek değer	Varsayılan	Açıklama
`tamsayı`	`42`, `-7`, `$FF`	`0`	Tam sayılar, sınırsız büyüklükte
`ondalık`	`3.14`, `1e-3`	`0.0`	Kesirli sayılar
`metin`	`'Merhaba'`	`''`	Yazılar; karakterler 1’den numaralanır
`mantıksal`	`doğru`, `yanlış`	`yanlış`	Evet/hayır değerleri
`liste`	`[1, 2, 3]`	`[]`	Bölüm 7’de anlatılır
`sözlük`	`['a': 1]`	`[:]`	Bölüm 7’de anlatılır
`herhangi`	her şey	`boş`	Tip denetimi yapılmaz

Yöntem tipleri çalışma sırasında denetler. Yanlış tipte bir değer atarsanız program açık bir mesajla durur:

Yöntem

değişken n: tamsayı
başla
  n := 3.5
bitir.

Çıktı

Çalışma hatası [b3h.y, satır 3] 'n' için tip uyuşmazlığı: tamsayı bekleniyordu, ondalık verildi

Tipler arasında dönüşüm yapmak için tip adlarını fonksiyon gibi kullanabilirsiniz:

Yöntem

program Dönüşümler
değişken
  s: metin
  n: tamsayı
  x: ondalık
başla
  s := '42'
  n := tamsayı(s) + 8
  x := ondalık('3,75')          // virgül de kabul edilir
  yaz(n, 1)
  yaz(x * 2, 1)
  yaz(metin(n) + metin(n), 1)
  yaz(Yuvarla(3.6) + ' ' + Kes(3.6), 1)
bitir.

Çıktı

İşleçler

Yöntem

program İşleçler
başla
  yaz('17 + 5   = ' + (17 + 5), 1)
  yaz('17 / 5   = ' + (17 / 5), 1)
  yaz('17 böl 5 = ' + (17 böl 5), 1)
  yaz('17 mod 5 = ' + (17 mod 5), 1)
  yaz('2 ** 10  = ' + (2 ** 10), 1)
  yaz('(3 > 2) ve (1 = 1) = ' + ((3 > 2) ve (1 = 1)), 1)
  yaz('değil doğru = ' + (değil doğru), 1)
  yaz('5 > 3 ve 2 > 8 = ' + (5 > 3 ve 2 > 8), 1)
bitir.

Çıktı

17 + 5   = 22
17 / 5   = 3.4
17 böl 5 = 3
17 mod 5 = 2
2 ** 10  = 1024
(3 > 2) ve (1 = 1) = doğru
değil doğru = yanlış
5 > 3 ve 2 > 8 = yanlış

İşleç	Anlamı
`+ - *`	toplama, çıkarma, çarpma
`/`	bölme; sonuç her zaman ondalık
`böl`, `mod`	tam sayı bölmesi ve kalan
`**`	üs alma
`= <> < > <= >=`	eşit, eşit değil, küçük, büyük…
`ve`, `veya`, `yada`, `değil`	mantıksal işleçler
`+= -= *= /=`	kısa atama: `x += 1` ≡ `x := x + 1`

İpucu: Bir ifadeyi metnin içine koyarken paranteze almanız iyi olur. 'Toplam: ' + 2 + 3 önce 'Toplam: 2' olur, sonuç da 'Toplam: 23' çıkar. Doğrusu 'Toplam: ' + (2 + 3) biçimidir.